Kako zaštititi poverioca od dužnika koji umanjuje imovinu – ključni pravni mehanizmi
Newsletter 157
Kako zaštititi poverioca od dužnika koji umanjuje sopstvenu imovinu iz koje bi poverilac mogao da se namiri?
Neretko se u praksi dešava da poverilac poseduje potraživanje prema dužniku, a da je dužnik taj koji zaključenjem različitih ugovora sa trećim licima pokušava da izbegne da izvrši svoju obavezu prema poveriocu time što umanjuje svoju imovinu iz koje bi poverilac mogao da se namiri.
Efikasno pravno sredstvo koje u ovom slučaju stoji poveriocu na raspolaganju je Paulijanska tužba (Actio Pauliana).
Uslovi za podnošenje Paulijanske tužbe su:
-
Svaki poverilac čije je potraživanje dospelo za isplatu, i bez obzira kad je nastalo, može pobijati pravnu radnju svog dužnika koja je preduzeta na njegovu štetu.
Smatraće se da je pravna radnja preduzeta na štetu poverioca ako usled njenog izvršenja dužnik nema dovoljno sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja.
Navedeni uslov se različito tumači u sudskim odlukama, te je u jednoj od novijih presuda Vrhovnog suda zauzet stav da za uspešno pobijanje dužnikove pravne radnje nije potrebno da dužnik nema uopšte sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja, nego da sredstva sa kojima raspolaže nisu dovoljna za brzo, efikasno i blagovremeno namirenje poveriočevog potraživanja u celosti i u najkraćem razumnom roku.[1]
Takođe, postavilo se pitanje da li poverilac mora da pokrene izvršni postupak protiv dužnika u kojem će javni izvršitelj utvrditi da dužnik nema dovoljno sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja, kako bi se u sudskom postupku po Paulijanskoj tužbi smatralo da je poverilac dokazao insolventnost svog dužnika.
Jedan od novijih stavova u sudskoj praksi je da je ,,najjači dokaz insolventnosti dužnika neuspeh u izvršnom postupku, ali nije jedini, niti nužan. To može biti i činjenica da su se drugi poverioci bezuspešno obraćali istom dužniku, a što je tužilja i dokazala tokom prvostepenog postupka (izveštaji javnih izvršitelja).’’[2]
-
Teretno raspolaganje (svaki ugovor koji je dužnik zaključio uz određenu naknadu) može se pobijati ako je u vreme raspolaganja dužnik znao ili mogao znati da preduzetim raspolaganjem nanosi štetu svojim poveriocima i ako je trećem licu sa kojim je ili u čiju je korist pravna radnja preduzeta to bilo poznato ili moglo biti poznato.
[1] Presuda Vrhovnog suda Rev 2469/2021od 27.10.2022. [2] Presuda Apelacionog suda u Nišu Gž 2211/2022 od 8.9.2022.
